با کدام فرمت فیلم تماشا کنیم؟

‏در اواسط قرن بیستم، زمانی که سینما تبدیل به بخشی از زندگی مردم شده بود و تلویزیون هم داشت جایش را در خانه‌ها باز می‌کرد، یک سوال برای خیلی‌ها مطرح شده‌ بود: آیا ‏می‌توان فیلم‌هایی را که از سینما و تلویزیون پخش می‌شوند، در خانه هم داشت تا بتوان در هر زمانی آن‌ها را دید؟ برای رسیدن به جواب این سوال، تنها چند سال صبر لازم بود.

‏سال ۱۹۷۶ ‏بود که اولین نسل دستگاه پخش ویدیوی خانگی به بازار آمد. در آن هنگام، تصاویر ویدیویی (که از این به بعد آن را ویدیو خواهیم خواند) روی نواری مغناطیسی ذخیره می‌شدند. دو بافت کلی برای نوار ویدیویی وجود داشت: بتامکس و VHS. به این ترتیب بود که ابزارهای ذخیره‌سازی تصاویر ویدیویی به خانه‌ها آمدند. حالا دیگر نه تنها می‌شد فیلم‌ها را داشت، بلکه می‌شد از روی آن‌ها کپی هم گرفت و از همه مهم‌تر، فیلم‌برداری هم کرد و روی نوار ذخیره نمود. اما این پایان کار نبود ودر اواسط دهه‌ی ۹۰ ‏میلادی، انقلاب اصلی ویدیو روی‌داد. تا پیش از این زمان، ذخیره‌سازی به حالت آنالوگ انجام می‌شد. ازآن به بعد ‏بود که ضبط تصاویر ویدیویی به حالت دیجیتال میسر شد. یعنی تصاویر ویدیویی به جای آن که به موج تبدیل شده و روی نوار مغناطیسی ذخیره شوند، به شکل داده‌هایی‌ متشکل از صفر و یک درآمده و در ابزارهای ذخیره‌سازی دیجیتال ذخیره می‌شوند. از آن هنگام تاکنون، فن‌آوری راه‌ درازی را پیموده تا این که حالا به  Blue-Ray رسیده‌ است. دیجیتالی شدن، باعث شده که حالا تصاویر ویدیویی روی کامپیوترها، پخش‌‌کننده‌های قابل حمل، ایتترنت وگوشی‌های موبایل، همه‌گیر شوند.

‏دیجیتالی شدن داده‌ها، امکانات زیادی به ما می‌دهد. از جمله این که می‌توان یک فیلم را بدون افت کیفیت کپی کرد یا برای مدتی طولانی نگاه داشت، سرعت کپی کردن بسیار کاهش می‌یابد، و از همه مهم‌تر، این امکان را فراهم کرده‌ است که بتوان آن‌ها را در بافت‌های مختلف و روی رسانه‌های گوناگون ذخیره کرد. در این مقاله، می‌خواهیم به همین موضوع بپردازیم.

نبرد کیفیت وحجم

طبق اصل Trade-Off ‏ یا سبک سنگین کردن، از بین کیفیت و حجم فایل حاصل باید یکی را ترجیح داد. در اکثر مواقع، با افزایش کیفیت، حجم هم افزایش می‌یابد و با کاهش حجم، مجبوریم تن به افت کیفیت بدهیم مثلا اگر قرار باشد با سرعت ۵۶ کیلوبیت در ثانیه، یک فایل ویدیویی از اینترنت بگیریم، به احتمال فراوان ترجیح می‌دهیم فایل‌مان کیفیت پایین‌تری داشته باشد تا سریع‌تر دریافت شود. پس مجبوریم از بین کیفیت و حجم، یکی را قربانی کنیم. برای روشن‌تر شدن موضوع، مثالی می‌زنیم:

‏فرض کنید با دوربین فیلم‌برداری خود دارید از منظره‌ای به مدت ده ثانیه فیلم می‌گیرید و نرخ فریم آن، ۳۰ ‏فریم در ثانیه است. یعنی در هر ثانیه ۳۰ ‏تصویر گرفته می‌شود (با نمایش پشت سر هم این تصاویر است که به تصویر ویدیویی می‌رسیم). کیفیت تصویر هم معمولا به این ترتیب است که تصویر، به شیوه‌یNTSC  DV ‏ فیلم‌برداری شده، اندازه‌ی هر فریم ۴۸۰×۷۲۰ پیکسل است و برای رنگ هم ۳۲ ‏بیت برای هر پیکسل در نظر می‌گیریم (معمولا این‌ها مقادیر پیش فرض برای فیلم‌برداری دیجتال است، یعنی دوربین شما بدون این که تنظیماتش را تغییر دهید، فیلمی با این مشخصات می‌گیرد).

‏خب، ۱۰ ‏ثانیه فیلم‌برداری کردید و هر ثانیه ۳۰ ‏فریم داشت، که می‌شود ۳۰۰ ‏فریم. هر فریم هم ۱/۳۲ ‏مگابایت جا می‌گیرد و به این ترتیب، ۳۹۵/۵ ‏مگابایت فضا برای ضبط این منظره استفاده شده است. کمی حساب و کتاب نشان می‌دهد که یک ساعت فیلم‌برداری، حول و حوش ۱۴۲‏گیگابایت ناقابل فضا می‌خواهد. اما مسئله فقط ذخیره‌سازی نیست. اگر بخواهید، می‌توانید یک انبار سخت دیسک خریداری کنید و هر روز از مناظر اطرافتان یک ساعت فیلم بگیرید! اما اگر خواستید فیلم‌ها را به فرد دیگری هم بدهید چه؟ جابه‌جا کردن فیلم روی چه رسانه‌ای انجام شود بهتر است؟

‏اگر بخواهید هنرنمایی خودتان را به دوستان و آشنایان هم بدهید، می‌توانید آن را روی یک DVD ‏رایت کنید. در این صورت، فقط دو دقیقه و ۲۲ ‏ثانیه از فیلم را می‌توانید رایت کنید. تازه، صداهایی را که در حین فیلم‌برداری در اطراف به گوش می‌رسد را هم نمی‌توانید منتقل کنید، چون ما تمام فضا را به ضبط تصاویر اختصاص داده‌ایم و جایی روی DVD نمانده که صدا را هم ضبط کنیم.

پس چه کنیم؟

‏مشخص شد که اگر داده‌های ویدیویی را بخواهیم همان‌طور به صورت خام منتقل کنیم، روش چندان عاقلانه‌ای به نظر نمی‌رسد، مگر این که استودیو داشته باشید و یا به تازگی گنج پیدا کرده باشید! اما به نحوی باید داده‌های ویدیویی خام را بپزیم تا انتقال مقرون به صرفه باشد. راه حل این مسئله، فشرده‌سازی است. این فشرده‌سازی، از طریق الگوریتم کامپیوتری تحت نام «کُدِک» (Codec) انجام می‌شود. در حقیقت، کدک‌ها روش‌هایی هستند که طبق آن‌ها فیلم‌ها را فشرده یا باز می‌کنیم.

‏حتما برای‌تان جالب است که کمی بیش‌تر با روش‌های فشرده‌سازی آشنا شویم. می‌دانیم که هر فیلم از فریم‌های متوالی تشکیل شده است. یک کدک، معمولا فریم‌های با فاصله‌ی یکسان را به عنوان فریم کلیدی (Key Frame‏) بر‌می‌گزیند. یعنی مثلا هر ۱۰۰ ‏فریم، یک فریم را به عنوان فریم کلیدی در نظر می‌گیرد. این فریم کلیدی، با تمام جزییات و بدون حتی ذره‌ای فشرده‌سازی ذخیره می شود. حالا فرض کنید دو فریم کلیدی داریم با نام‌های A ‏و B ‏هر فریمی که میان این دو فریم قرار بگیرد، بر اساس تغییرات بین A ‏و B ذخیره می‌شود.

‏همان فیلمی که از منظره گرفتید را در نظر بگیرید. اگر در تمام مدت فیلم‌برداری، دوربین را ثابت نگه‌ داشته باشید، پس‌زمینه (درخت و گل و چمن و گیاه و آسمان) تغییری نمی‌کنند و در قیاس با بخش متحرک فیلم (پرندگان، اتومبیل‌ها و…) عملا ثابت می‌ماند. پس لزومی ندارد اطلاعات مربوط به پس‌زمینه در تمامی فریم‌ها ذخیره شود. یک یا چندبار که ذخیره شد، کافی است و در بقیه‌ی فریم‌ها هم از آن استفاده می‌کنیم. کدک، خودش اطلاعاتی را که اضافی هستند تشخیص می‌دهد و فقط اطلاعات مهم را نگه می‌دارد. با همین ترفند ساده، حجم فایل تا حدود زیادی کاهش می‌یابد.

‏در حالت کلی، استفاده از روش فوق بسیار کاراست و بسته به پیاده‌سازی‌های مختلف این روش، می‌توان به فایل‌های با کیفیت خوب و حجم پایین دست یافت. اما گاهی لازم است فایل‌ها فشرده‌تر شوند و با توجه به اصل سبک سنگین کردن مجبوریم از کیفیت بکاهیم، تا بتوان فایل‌ها را مثلا در اینترنت به اشتراک بگذاریم. برای فشرده‌تر کردن فایل‌ها، می‌توانیم ابعاد هر فریم را کاهش دهیم(یعنی تصویر نهایی کوچک‌تر خواهد شد)، نرخ فریم را کم کنیم (از روانی حرکت تصویر کاسته خواهد شد)، رنگ‌های تصویر را بکاهیم، فاصله‌ی بین فریم‌های کلیدی را افزایش دهیم و مواردی از این دست که آن را به خلاقیت شما واگذار می‌کنیم!

نگفتی، بالاخره چه بافتی خوب است؟

‏در حال حاضر شش نوع فرمت (بافت) عمومی وجود دارد. اگر دنبال فایل ویدیویی هستید یا این که تا به حال سعی کرده‌اید خودتان فایلی را تبدیل کنید، به احتمال خیلی خیلی زیاد با یکی از این بافت‌ها سر و کار پیدا کرده‌اید. فایل‌های ویدیویی معمولا در یکی از این شش دسته قرار می‌گیرند:

AVI, QuickTime, Windows Media Video, MPEG, Real-Video, DivX

‏اکنون این شش نوع فایل ویدیویی را بررسی می‌کنیم تا ببینید کدام یک بیش‌تر به چه دردی می‌خورند و فایلی که روی کامپیوترتان ذخیره کرده‌اید چه خواصی دارد. اگر هم خواستید فایل ویدیویی خودتان را فشرده کنید، بعد از خواندن این قسمت می‌توانید تشخیص دهید که بسته به نیازتان، بهتر است از کدام بافت استفاده کنید؛ به عنوان مثال، برای مواردی مانند آرشیو کردن، گذاشتن روی اینترنت و یا دادن به دوستان و آشنایان، چه بافتی را باید انتخاب کرد؟

‏فهرستی که در بالا نام بردیم جامع نیست. هنوز ممکن است با فایل‌هایی سر و کار داشته باشید که تحت بافت‌های قدیمی هستند و نسخه‌ای از آن‌ها ‏با بافت جدیدتر منتشر نشده است.

‏برای مثال، یادش به خیر چند سال پیش مایکروسافت بافت فایل ویدیویی ASF ‏را معرفی کرد و مثلا قرار بود خیلی هم از آن پشتیبانی کند. اما بعد به ASF ‏خیانت کرد و رو به WMV ‏آورد! در سال ۱۹۹۷ ‏هم یک بافت ‏به نام Vivo با پسوند VIV آمد که البته بعدا کسی دیگر سراغش را نگرفت و در همان آغاز به پایان رسید.

‏این جا باید یک توضیح خیلی مهم هم بدهیم. اکثر دوربین‌های فیلم‌برداری، فیلم را با بافتی به نام DV یا (Digital Video) ذخیره می‌کنند. خیلی‌ها به اشتباه فکر می‌کنند که دوربین، تصاویر را فشرده نمی‌کند. این طور نیست و دوربین عمل فشرده‌سازی را تا حدودی انجام می‌دهد. بنا به دلایلی که در اول مقاله توضیح دادیم، حتما خودتان فهمیده‌اید که دوربین منبع بی‌پایان ندارد که فیلم را رویش ذخیره کند و به همین دلیل، آن را تا حدودی که کیفیت چندان پایین نیاید، فشرده می‌کند. در ادامه‌ی مقاله، اگر دیدید صحبت از فیلم فشرده نشده بود، منظورمان همان فیلمی است که دوربین کمی فشرده‌اش کرده است.

‏یک توضیح دیگر هم در مورد Streaming ‏بدهیم. اگر یک فایل ویدیویی را بخواهید در اینترنت ببینید، دو راه دارید: اول این که آن را کامل دانلود کنید و بعد سر فرصت ببینید، و راه دیگر این که آن را همان جا تماشا کنید. در حالت دوم، ابتدا اطلاعات مربوط به چند ثانیه‌ی اول فیلم گرفته می‌شود و چند ثانیه اول فیلم برای شما به نمایش در می‌آید. در همین حین که دارید ابتدای فیلم را می‌بینید، اطلاعات مربوط به ادامه‌ی فیلم گرفته می‌شود و به همین ترتیب می‌توانید فیلم را مستقیما از خود سایتی که روی آن قرار دارد پخش کنید. به این کار، Streaming ‏می‌گوییم، زیرا در حقیقت یک جریان پیوسته از فیلم به سمت شما می‌آید وهمان لحظه، یا چند لحظه بعدتر پخش می‌شود. در این حالت ممکن است شما نتوانید فیلم را به روی کامپیوتر خود منتقل کنید و مجبور باشید برای دیدن آن، حتما به اینترنت وصل شوید.

‏خب، حالا می‌رویم سراغ بافت‌ها:

۱- AVI

پسوند فایل: AVI.

AVI ‏به معنای Audio-Video Interleave است، یعنی صدا و تصویر ‏داخل هم.

‏این بافت را مایکروسافت ساخته است و از آن پشتیبانی می‌کند. ظاهرا ‏قرار بود این بافت فقط در داخل ویندوز استفاده شود، اما به هر حال با سیستم‏عامل Mac OS ‏هم سازگاری دارد. هنگامی که فیلم از دوربین به کامپیوتر منتقل می‌شود، معمولا در بافت AVI ‏ذخیره می‌شود. در این حالت، کیفیت کاملا حفظ شده، اما به ازای هر ساعت فیلم با کیفیت استاندارد و صدای استریو، ۱۳ ‏گیگابایت از سخت‌دیسک شما اشغال می‌شود.

AVI را معمولا به عنوان یک بافت (‏ظرف) یا Container ‏می‌شناسند. اگر به ما بگویند یک فایل تصویری ازنوع AVI ‏داریم، تنها چیزی که مشخص ‏است این است که در داخل فایل، قطعات صدا و تصویر به تناوب پشت سر هم قرار گرفته‌اند (اسم این بافت هم از همین‌جا می‌آید) و تا فایل را از نزدیک مورد بررسی قرار ندهیم، نمی‌فهمیم که از چه نوع فشرده‌سازی در آن استفاده شده است. روش‌های مختلف فشرده‌سازی، می‌توانند از ظرف AVI ‏برای فشرده کردن و باز کردن اطلاعات ویدیویی استفاده کنند. بافت AVI ‏به خودی خود فایل‌ها را فشرده نمی‌کند و حتما باید محتوا را با روشی دیگر فشرده کرد و در این ظرف ریخت.

‏در اصل قرار بود که این کار باعث افزایش سازگاری میان نسخه‌های مختلف شود، اما در عمل ناسازگاری‌های زیادی را به وجود آورد. کدک‌های زیادی برای استفاده از بافت AVI ‏به وجود آمده‌اند که مطمئنا خیلی از آن‌ها را روی کامپیوترتان ندارید. به همین دلیل، خیلی محتمل است که فایلی ویدیویی با بافت AVI ‏را مثلا از اینترنت بگیرید و برنامه‌ی پخش کننده نتواند آن را پخش کند. البته اگر Media Player ‏خود ویندوز برای پخش این فایل‌ها استفاده کنید، به محض این‌که ببیند کدک فایل ناشناخته است، سعی می‌کند به اینترنت وصل شود و کدک مربوطه را از سایت مایکروسافت بگیرد و آن را روی کامپوتر شما نصب کند. به هر حال، این هم فرآیندی زمانبر است و ممکن هم هست که به جواب نرسد.

‏اگر تعصب خاصی روی AVI ‏دارید و می‌خواهید فایل‌تان روی تمام کامپیوترها قابل پخش باشد، بهتر است از کدک‌های Cinepak ‏و Indeo ‏برای فشرده کردن استفاده کنید. سال‌هاست که هم ویندوز و هم Mac OS ‏از این دو فشرده‌سازی پشتیبانی می‌کنند.

۲- QuickTime

پسوند فایل: MOV.


‏(کوییک تایم) فقط یک بافت ساده نیست. این بافت ساخت شرکت عظیم اپل است و در تمامی محصولات این شرکت، جای خود را دارد. سال‌هاست که جزیی ثابت و حیاتی از سیستم عامل Mac OS ‏است و اکثر برنامه‌های این سیستم‌عامل که صدا، ویدیو و انیمیشن دارند، از آن استفاده می‌کنند. از ‏سوی دیگر، برنامه‌‌ی QuickTime Player که توسط شرکت اپل برای پخش فایل‌های این بافت ساخته شده‌است، بافت‌ها و کدک‌های بسیار زیاد دیگری را هم پشتیبانی می‌کند و عملا می‌توان گفت هر فایلی داشته باشید، می‌توانید با آن به تماشایش بنشینید. درست است که ‏‏«کوییک تایم» قرار بود برای سیستم‌های اپل باشد، اما خیلی فراتر از این‌ها عمل کرد و توانست به استانداردی برای سیستم‌های چندرسانه‌ای تبدیل شود. از فایل‌های MOV. استفاده‌ای گسترده در ذخیره‌ی فایل‌های ویدیویی می‌شود و کاربران ویندوز هم می‌توانند با داشتن QuickTime Player‏، فایل‌های MOV. را ببینند. ‏‏کوییک تایم برای Streaming ‏هم خوب است.

همانطور که در ویندوز، فیلم‌های گرفته شد، با انتقال به کامپیوتر تحت بافت AVI ‏ذخیره می‌شود، در سیستم‌عامل Mac OS ‏هم فیلم گرفته شده با بافت «کوییک تایم» ذخیره می‌شود. تنها مشکلQuickTimePlayer این است که تصاویر را به حالت تمام صفحه نشان نمی‌دهد و برای استفاده از این قابلیت، به همراه کلی امکانات دیگر باید ۲۹/۹۹ دلار بدهید و برنامه‌ی QuickTime Pro ‏را بخرید.

۳- Windows Media Video

پسوند فایل: WMV.

‏بافت WMV چند سالی بیش‌تر نیست که عرضه شده، اما در همین مدت کوتاه توانسته است جایگاه خوبی برای خود دست و پا کند. این بافت (که ‏توسط مایکروسافت منتشر شده است) در حجم‌های خیلی پایین، کیفیتی عالی ارایه می‌دهد و به همین دلیل، اگر حجم برای‌مان مهم باشد، مثلا بخواهیم فایل را در سایت شخصی‌مان بگذاریم تا دیگران آن را دانلود کنند، می‌توانیم روی آن حساب کنیم. تنها مشکل بزرگ این بافت این است که اندازه‌ی هر فریم آن از ۳۲۰ در ۲۴۰ پیکسل فراتر نمی‌رود. از آن برای Streaming ‏ هم استفاده می‌شود و الحق هم که خوب جواب می‌دهد.

۴- MPEG

پسوند فایل: MPG , .MPEG , .M2V , .MP4. ,…

‏تمامی این بافت‌ها را (گروه متخصصان تصاویر متحرک) ساخته‌اند. این ‏گروه که در سازمان بین‌المللی استانداردسازی فعالیت می‌کند، بافت فایل‌هایی مانند JPEG و MP3 را هم ساخته است. تمامی کدک‌های مربوط به تصاویر ویدیویی، Streaming ‏را پشتیبانی می‌کنند و از آن‌ها می‌توان برای تولید فایل با هر اندازه‌ی فریمی استفاده کرد.

در میان کدک‌های ساخته شده توسط این گروه، MPEG-1 با فشرده‌سازی ۱۰۰ ‏به یک (نسبت به فایل‌های فشرده نشده) برای افرادی مناسب است که دوست دارند فایل‌های‌شان کیفیت خوب و حجم پایین داشته باشند. این همان کدکی است که در Video CD از آن استفاده می‌شود. در Video CD ها، اندازه‌ی هر فریم ۳۵۲ در ۲۴۰ پیکسل است و هر ثانیه از ویدیو، ۱/۵ ‏مگابیت جا می‌گیرد. به این ترتیب تقریبا یک ساعت فیلم را می‌توان در یک سی‌دی جا داد. اگر تصاویر ویدیویی با این کیفیت را از تلویزیون پخش کنیم، کیفیتی معادل با ‏فیلم‌های VHS ‏با کیفیت بالا خواهند داشت.

‏اما کدک MPEG-2 بسیار بالاتر از MPEG-1 ‏ارایه می‌دهد که البته دیگر خودتان می‌دانید که فضای بیش‌تری را هم نیاز دارد. فشرده‌سازی این کدک ۴۰ ‏به یک (نسبت به فایل‌های فشرده نشده) است و از آن در DVDها استفاده می‌شود. با این کدک، روی یک DVD ‏یک لایه می‌توان تا ۱۳۳ ‏دقیقه فیلم با صدا ذخیره کرد (که البته با تغییر کیفیت می‌توان این میزان را بیش‌تر از این‌ها هم کرد). شبکه‌های ماهواره‌ای دیجیتال هم از این کدک برای فشرده کردن تصاویر خود استفاده می‌کنند.

MPEG-4 ‏ هم تلفیقی است از ‏ QuickTimeو MPEG-2 که در آن از قابلیت‌های اضافی QuickTime ‏و کیفیت MPEG-2  ‏استفاده شده است. در این بافت، مثلا می‌توان روی بخشی از فیلم کلیک کرد تا یک منو باز شود.

۵- Real Video

پسوند فایل: RMV , .RM.


این بافت ساخته‌ی شرکت RealNetworks ‏است. اصولا دو بافت این شرکت برای فایل‌های صوتی و فایل‌های ویدیویی، به صورت Streaming ‏بسیار مناسب است. این بافت انواع و اقسام ارتباط‌های اینترنتی را پشتیبانی می‌کند چه با مودم و خط تلفن به اینترنت وصل شوید و چه فیبرنوری داشته باشید، می‌توانید فایل‌های Real Video ‏را ببینید. حتی اگر با ‏خط تلفن هم وصل می‌شوید، کیفیت تصویر Real ‏انصافا عالی است و تصویر را می‌توانید معمولا بدون مکث ببینید. این درحالی است که در روش‌های دیگر Streaming، ممکن است تصویر هر چند ثانیه یک‌بار قطع شود.

۶- DivX

پسوند فایل: DIVX , .AVI.


‏به نظر می‌رسد آینده از آن این بافت باشد. این بافت که براساس MPEG-4 ‏ساخته شده است، به نظر می‌رسد همان نقشی را برای فایل‌های ویدیویی ایفا کند که MP3 برای فایل‌های صوتی داشت. باور‌کردنی نیست، اما این بافت فایل‌های با کیفیتی بسیار نزدیک به کیفیت DVD ‏می‌سازد، آن هم با ‏حجمی بسیار پایین‌تر. تقریبا با حجمی برابر ۱۰‏درصد یک DVD، می‌توان یک فایل DivX ‏با کیفیتی در حد DVD داشت.

‏از سال ۱۹۹۹ ‏که DivX ‏به دنیای نرم‌افزار معرفی شد، دنیا به شدت به کام کپی کنندگان فایل‌های ویدیویی بوده است و تهیه‌کنندگان فیلم‌ها یک شب هم خواب راحت نداشته‌اند! به راحتی می‌توان یک DVD را به بافت DivX ‏تبدیل کرد و آن را از طریق اینترنت به اشتراک گذاشت و به این ترتیب، یک فیلم که به بافت DviX ‏باشد، با سرعتی بالا بین کاربران منتشر می‌شود.

‏از سوی دیگر، بعضی از تحلیل‌گران بر این عقیده‌اند که کدک استاندارد DVDها ‏به زودی از MPEG-2 به DivX تغییر پیدا خواهد کرد. حالا هم که پخش‌کننده‌های DVD ‏دارند از DivX ‏پشتیبانی می‌کنند و به نظر می‌رسد که این بافت، به زودی دنیا را فراخواهد گرفت.

‏فایل‌های این بافت معمولا یا پسوند .DivX دارند، یا از ظرف AVI ‏استفاده می‌کنند و پسوند‌شان AVI. است. کدک Gordian Knot، برای تبدیل بافت‌های مختلف به DivX بسیار مناسب است.

‏از چه بافتی، کجا استفاده کنیم؟

‏فرض کنید برای یک کار می‌خواهید از یکی از بافت‌های گفته شده استفاده کنید، این که کدام بافت را انتخاب کنید، کاملا بستگی به این دارد که آن را برای چه کاری می‌خواهید.

نگه‌داری در آرشیو: اگر می‌خواهید فیلم اصلی‌تان چندان دست نخورد و کیفیتی نزدیک به فیلم فشرده نشده داشته باشد، MPEG-2 ‏بهترین بافت است. تازه، اگر فیلم گرفته شده را بخواهید به کامپیوتر منتقل کنید، به احتمال بسیار زیاد برنامه‌ی مخصوص این کار به شما امکان می‌دهد که آن را به حالت DVD ذخیره کنید و استاندارد DVD هم MPEG-2 ‏است. در این حالت، تنها کافی است فیلم را به حالت DVD ‏در آورید و با آن بافت ذخیره کنید.

‏البته می‌توانید آن را به حالت DivX ‏هم ذخیره کنید. که شکر خدا در حال حاضر تقریبا تمامی دستگاه‌های پخش DVD از این فرمت پشتیبانی می‌کنند.

‏اگر احتمال می‌دهید که روزی بخواهید فیلم گرفته شده را دوباره ویرایش کنید، مثلا بخشی‌هایی را اضافه یا کم کنید یا به فیلم جلوه‌های ویژه بدهید، ‏ترجیحا آن را با بافت AVI. ‏فشرده نشده و یا MOV. ‏ذخیره کنید. اگر یک ‏فیلم را تحت یک بافت فشرده کنید و بعد آن را ویرایش کنید، فیلم برای ذخیره‌سازی دوباره باید فشرده شود که در این حالت کیفیت آن افت محسوسی پیدا می‌کند. برای این کار بهتر است فیلم را فشرده نشده ذخیره کنید. یک ‏نسخه‌ی فشرده شده هم از آن تهیه کنید و فیلمِ دست نخورده را در جایی ذخیره کنید. سپس برای ویرایش به سراغ فیلم دست نخورده و فشرده نشده بروید و برای آن‌که فیلم را به دیگران هم بدهید، از نسخه‌ی فشرده شده استفاده کنید.

دادن به دوستان و آشنایان: در این حالت، باز هم DVD ‏توصیه می‌شود. مثلا اگر دوست دارید فیلم یک جشن کوچک را که خودتان گرفته‌اید به دوستان و آشنایانی که در جشن بوده‌اند هم بدهید، آن را با بافت DVD ‏(که می‌شود همان MPEG-2 ‏خودمان) ذخیره کنید و بعد هم روی DVD ‏رایت کنید. امروزه تهیه‌ی پخش‌کننده‌ی DVD و رایت‌کننده‌ی DVD بسیار آسان است ‏و احتمالا مشکلی از این بابت نخواهید داشت. کیفیت فیلم هم خیلی عالی می‌شود و ‏دست‌کم می‌توانید بیش از دو ساعت فیلم روی یک DVD خام ناقابل و ارزان ‌قیمت ذخیره کنید. البته اگر بقیه زیاد به کیفیت توجه نمی‌کنند و فیلم هم خیلی طولانی نیست، می‌توانید از VCD ‏و کدک MPEG-1 ‏استفاده کنید ‏(اگر بخواهید فیلم را به حالت VCD در آورید، ‏خود برنامه، تبدیل‌کننده‌ی کدک MPEG-1 ‏را برای‌تان انتخاب می‌کند).

گذاشتن روی اینترنت: این‌جا دیگر مسئله به آن روشنی نیست. سیستم‌عامل ویندوز روی اکثر کامپیوترها نصب است و به همین دلیل، اگر فایل‌تان را با بافت WMV روی اینترنت بگذارید، همه قادر به دیدن آن خواهند بود. MPEG-1 ‏هم گزینه‌ی خوبی است، چرا که همه به  آن دسترسی دارند و کیفیت بدی هم ارایه نمی‌دهد. اما اگر دنبال کیفیت خوب هستید، به سراغ QuickTime ‏بروید.

البته باید به این نکته توجه کرد که نمایش فیلم در سایت‌هایی مثل YouTube از بحث ما خارج است.

پهنای باند بیشتر: اگر به اینترنت پر‌سرعت دسترسی دارید (البته سرعت اینترنت را نمی‌توان افزایش داد، بلکه پهنای‌باند است که گسترش می‌یابد و اینترنت پر‌سرعت یک غلط مصطلح است)، دیگر دلیلی ندارد که بخواهید بین حجم و کیفیت تعادل برقرار کنید. این‌جا دیگر به کیفیت بیندیشید!

۵۲ نظر برای ”با کدام فرمت فیلم تماشا کنیم؟“

  1. رضا.ب می‌گه:

    با تشکر. مطلب خیلی کاملی بود.

  2. Arash می‌گه:

    عالی..
    خیلی مفید بود

  3. Martik Panosian می‌گه:

    واقعا خیلی عالی بود

    راجع به فرمت MKV توضیح ندادین. بیشتر فیلمهایی که از اینترنت دانلود میکنیم این فرمت را دارد
    من حتی یک فایل ۲۰۰ مگاببایتی با فرمت MKV دانلود کردم کیفیتش اندازه یک فیلم دی وی دی بود

    راجع به فشرده سازی این فرمت هم توضیح بدین لطفا

  4. حسین می‌گه:

    مطلب بسیار جالبی بود.
    کاش در مورد فرمت mkv یا Matroska هم توضیح می دادید که قابلیت های زیادی داره و به سرعت در حال محبوب شدن هست.

  5. پرویز می‌گه:

    ممنون از مطلب جالبتون
    مطلب کاملی بود اما برای ۲ سال پیش .
    امروزدیگه کدک ها ی جدیدی مثل h264 وجود دارن که فیلم های HD با وضوح بالا رو که در قالب بلوری عرضه میشه به حجم یک دیسک دی وی دی میرسونه با کیفیتی چندین برابر فیلمهای DVD .
    البته این که چقدر حجم بگیره بنا به کیفیت و اندازه تصویر انتخابی هستش
    برای مثال یک فیلم با اندازه تصویر(resolution) ب ۱۴۴۰×۱۹۲۰ با نرخ فریم (Frame rate:FPS)ب۲۳.۹۷۶ و بیت ریت ۵۷۰۰ حجمی معادل۴.۳۷ گیگا بایت(یک دیسک دی وی دی) داره.
    البته این به تصاویر فیلم هم بسگی داره.
    اکثر فیلمهای فشرده شدهHD با کیفیت های استاندارد ۱۰۸۰Pو ۷۲۰P ارائه میشه.
    ۱۲۸۰×۷۲۰(۷۲۰P)
    1920×1080(1080P)
    s

  6. صمیم می‌گه:

    در مورد فرمت بسیار محبوب MKV توضیحی ندادید. اکثر فیلم های اینترنت در این فرمت هستند که از کدک H.264 استفاده می کنند. این کدک هم همان MPEG4 است که در توضیح آن تنها گفته اید:‌”در این بافت، مثلا می‌توان روی بخشی از فیلم کلیک کرد تا یک منو باز شود.” !!! در فرمت MKV آمکان این هست که چند تا زیرنویس و صداهای چند کاناله با کیفیت HD داشت.

  7. نیشگون می‌گه:

    مطلب کاملی بود و شایسته تقدیر است. اما چند ایراد کوچک داشت:

    ۱) از برخی کدک‌ها (که بالاتر دوستان اسم بردند) اسم نبردید.
    ۲) به بحث تصاویر HD و حامل‌های آن‌ها وارد نشدید.
    ۳) در مورد MPEG-4 این عبارت که این کدک حاصل تلفیق MPEG-2 با ویژگی‌های QuickTime است چندان درست به نظر نمی‌رسد چون MPEG-4 ویژگی‌های دیگری نظیر فایل ترکیبی شیء‌گرا و غیره نیز دارد که در http://en.wikipedia.org/wiki/MPEG-4 توضیح آن آمده‌است.
    ۴) سخن آخر این که اگر چه به درستی به اهمیت DivX و نقش احتمالی آن در آینده تصاویر دیجیتال اشاره کردید اما به سادگی از کنار Xvid گذشتید و این در حالی است که دومی نیز دوشادوش اولی آمده است (و تازه منبع باز هم هست).

  8. هانی می‌گه:

    سلام

    خوب بود .. اما نه کامل …

    ممنون

  9. Ebi می‌گه:

    مطلب بسیار خوبی بود ولی ای کاش که در مورد hd و full hd هم توضیح میدادید

  10. پرهام می‌گه:

    سلام برام واقعا عجیبه که در مورد فرمت mkv چیزی گفته نشده. این فرمت یک فایل با فرمت xvid با مشخصات(۱۲۸۰*۷۲۰- bit rate: 384- frame:25- data rate:1348) رو که حجمی حدود ۴۶۳ MB داره رو به ۱۴۱ MB (با حفظ مشخصات درج شده، که در غیر این صورت حجم برابر با ۱۲۳ MB میشود) تبدیل میکنه. حالا از شما میپرسم، کدام یک از این ۶ فرمت چنین برتری دارند؟ حالا با توضیحاتی که دادم کدام یک برترند؟

  11. kpx می‌گه:

    ممنون، عالی بود
    اما درمورد divx با شما موافق نیستم،
    با اومدن mkv و rmvb فاتحه این فرمت خونده اس
    mkv واقعا بی نظیره

  12. سعید می‌گه:

    فلش و ادوبی رو که اصلا آدم حساب نکردید! درحالیکه یکی از بهترین فرمتها برای استریم هست.
    بگذریم، اینکه اندازه فریم Wmv از ۳۲۰ در ۲۴۰ بیشتر نمیشه رو از کجا آوردید؟!!! ممکنه کدکی که شما استفاده میکنی خیلی قدیمی باشه یا اینکه اینترفیسی که براش نوشته شده رزولیشن های بالاتر رو ساپورت نکنه، اما این حرف اصلا درست نیست. فایلهای ویدئویی HD به فرمت wmv هم وجود دارند : ۱۹۲۰*۱۰۸۰ . برای streaming و encoding با پروفایلهای بالاتر wmv میتونید از windows media encoder (مجانیه و از وب سایت مایکروسافت دانلود میشه) یا Microsoft Expression Encoder (مجانی نیست!) استفاده کنید.
    wmv9 دو برابر بهتر از mpeg4 فشرده سازی میکنه، پروفایلهای VBR اش هم کیفیت خیلی خوبی دارند، و بدون نیاز به نصب هیچ نرم افزار اضافه ای روی ویندوز پخش میشه. در نتیجه برای ذخیره و پخش ویدئو روی کامپیوترهای ویندوزی، ایده آله.

  13. پرویز می‌گه:

    یه توضیح در مورد Mkv اینکه mkv یک کانتینر(Container) هستش یعنی فرمتهای مختلف تصویری و صوتی وهمچنین زیرنویسهای با فرمتهای مختلف می تونن درش قرار بگیرن وبعدا هم جدا بشن.
    اکثریت فیمهای hd که با mkv ارائه میشن از h264استفاده می کنن

  14. علی می‌گه:

    علت این که در مورد mkv چیزی نوشته نشده اینه که این مطلب مال مجله ی کاربره و حدود ۳ سال پیش نوشته شده و در اون موقع این فرمت هنوز چندان گسترده نشده بود.

  15. سهند می‌گه:

    ممنون از اطلاعات مفیدی که share کردین…

  16. هومن می‌گه:

    مرسی، مطلب کاملی بود. من فعلا مجذوب فرمت MKV شدم و کلی فیلم با حجم های باورنکردنی کم و کیفیت باورنکردنی خوب از اینترنت گرفتم! مثلا آواتار فیلم ۲ ساعت و خورده ای با کیفیت خوب فقط ۶۰۰ مگابایت! فقط بدیش اینکه روی کامپیوتر باید اجرا بشه. هر چند من با تبدیل میفرستمش روی DVD Player. در مورد فایل های VOB هم یه توضیحی میدید؟ مرسی

  17. میلاد می‌گه:

    بسیار ممنون. مطلب جامع و مفیدی بود . فقط راجع به :‌
    //تنها مشکلQuickTimePlayer این است که تصاویر را به حالت تمام صفحه نشان نمی‌دهد و برای استفاده از این قابلیت، به همراه کلی امکانات دیگر باید ۲۹/۹۹ دلار بدهید و برنامه‌ی QuickTime Pro ‏را بخرید.//

    اصلا دیگه اینطور نیست. حداقل روی خود مک ، از زمانی که quick time X اومده همه چی مجانی شده! و کلی امکانات هم اضافه شده.

  18. هادی می‌گه:

    سلام و با تشکر از شما بابت این مطلب گرانبها

    یک مورد رو باید اشاره کنم. آورده‌اید «فریم کلیدی، با تمام جزییات و بدون حتی ذره‌ای فشرده‌سازی ذخیره می شود.» اینطور که من می‌دونم فریم کلیدی هم فشرده می‌شه، اما بدون ارجاع به فریم‌های بعدی یا قبلی. اینکه اصلا فشرده نشه منطقی نیست. یعنی تنها تفاوتش با فریم‌های P و B اینه که فریم I رو می‌شه مستقلاً بدون استفاده از اطلاعات فریم‌های دیگه استخراج کرد.

  19. پیام می‌گه:

    همانطور که دوستان اشاره کردن جای بعضی توضیحات خالی بود، امّا در کل مطلب بسیار خوبی بود.
    ممنون.

  20. ح می‌گه:

    MKV پسوند یک فرمت تصویری هستش که مخفف کلمه “ماتروشکا” که یک کلمه روسی به معنای نوئی اسباب بازی هست. این اسباب بازی بشکلیک تخم مرغه که وقتی اون رو از وسط باز میکنی یک تخم مرغ دیگه ولی کوچکتر از توش در میاد. معمولا ماتروشکا ۷ تا ۱۰ تیکه میشه.
    این فرمت تصویری که در برگیرنده فیلم و صدا و زیرنویس میباشد از نظر حجم بسیار فشرده بوده و در مقایسه با فرمت های تصویری مرسوم مانند DIVX خیلی عالی به نظر می آید.

    منبع asprin.wordpress.com

  21. قاسم شیری می‌گه:

    با عرض سلام
    اولا تشکر میکنم از مطلب بسیار سودمند که برای علاقه مندان گذاشتید
    در ثانی من تقریبا مدت کوتاهی است که مسئولیت آرشیو یک موسسه فرهنگی را پذیرفتم و خیلی هم از نوع ذخیره فیلمها آگاهی ندارم این مطلب برای من که خیلی سودمند بود . در ضمن تقاضا دارم به یک سوال من در این زمینه جواب بدهید.
    این که فیلم ها را به صورت dv نگهداری کنیم یا اینکه به صورت فشرده تر ؟ توضیح این که بحران فضا در نگهداری فیلمها با توجه به سیل هجوم فیلمها برای کپچر و نگهداری در موسسه من را به این فکر انداخت که دیگر فیلم ها را بصورت avi ذخیره نکنم تا صرفه جویی کرده باشم ولی از طرفی میترسم که بعدها … از این فیلم های ناب و آک استفاده بشه و میکس یا ویرایش بشن . موندم چه کنم . اگه امکان داره یه راه معقول جلوی راه من بگذارید.و اگر ممکن باشه به ایمیل من ارسال کنید.
    با تشکر فراوان قاسم

  22. سیاوش می‌گه:

    سلام
    از مطالب خوبتون متشکرم
    من یه سؤال داشتم: آیا میشه فایلهای ۱۰۸۰p بلوری رو چن تیکه کرد و روی dvd ریخت ؟ اگه میشه با چه نرم افزاری ؟ و آیا این فایلها توسط یک دی وی دی پلیر فول اچ دی خونده میشن یا نه ؟
    ممنون میشم کسی جوابمو بده. تنکیو

  23. sara100 می‌گه:

    می خواستم از اساتید محترم بخش بپرسم بهترین نرم افزار در زمینه ((تبدیل)) فرمت فایلهای تصویری یا صوتی به هم با بالاترین کیفیت خروجی صدا و تصویر چی می باشد؟؟؟

  24. حسن می‌گه:

    با سلام از مطلب خوبتان تشکر می کنم
    من یک فیلم با فرمت mkv دارم که بر روی یک دی وی دی به صورت تک فایل رایت شده است ( نه به صورت ویدئو) این فایل به فلش منتقل نمی شود و پیغام کم بودن فضای فلش را می دهد که صحت ندارد و نادرست است فایل را در دکستاپ سیستم کپی کردم ولی باز هم به فلش منتقل نشد لطفاً راهنمایی بفرمایید.
    باتشکر از مطالب شما

  25. محمد می‌گه:

    من در چند جا در مورد این جور مطالب در سایت شما مباحثی را خواندم و حالا از شما گله ای دارم :
    واقعا در کنار این مباحث و نرم افزارها جای KMP خالی نیست ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

  26. amir ebrahim می‌گه:

    این درست و حسا بی ترین بود تل تو برام ایمیل کن pllz

  27. کامی می‌گه:

    مطلب عالی و مفیدی بود.

    همچنین به درد من خورد.

    نمیدانم شما این اطلاعات را از کجا می آورید(آیا مهندس کامپیوتر هستید؟)

    ولی با این حال بسیار متشکرم.

    عالی بود….

  28. Mahdi می‌گه:

    Aaaaaaaaaaalllllllliiiiiiii bud

  29. حسن می‌گه:

    با عرض سلام و تشکر از قرار دادن مطالب مهم .
    یه سوال داشتم .اگه امکان داره بفرماید کدام فرمت برای پخش فیلم به صورت تصویر آهسته بهتره .
    البته تصاویر باید روان و با کیفیت باشند.
    با تشکر

  30. سعید می‌گه:

    چند ماهپیش یه دوربین کنون فول اچ دی مدل ایسوس ۱۱۵ اچ اس خریدم. مشکلم اینه که هربار باهاش فیلمبرداری میکنم میتونم فیلم گرفته شده را تا وقتی هنوز توی دوربینه ببینم. اما اگه فیلم رو کپی کنم روی کامپیوتر یا سی دی میبینم اصلا” فیلمی وجود نداره. کسی میتونه راهنماییم کنه.

  31. مجید می‌گه:

    سلام
    من مطالب شما اقای سید احسان محمدی را خواندم اما باید شما چند تا پلیر خوب را نیاوردید مثل کا ام پلیر قویترین پلیر در زمینه پخش فرمت هاست فرمت های اوی –دیواکس وام کا و-وی سی دی –دی و.ی یدی –تی اس –دی وی ار همه جور فرمت ها را پخش می کند همچین نرم افزار اسلاش پرو ال ایکس در مورد کانور تور ها بهتر این است اولا از همه کدیک لایت ۷.۸ را نصب کنید وبعد این نرم افزار را نصب کنید۱.۶ WinAVI All in One Converter کافیه یکبار برید از این نرم افزار استفاده کنید کیفیت تبدیلش عالی است وسرعت شهم زیاد است اموزشش هم در زیر می گذارم اقای سید احسان محمدی این نرم ازفرا را دانلود کنید واموزشش را هم دانلود کنید وبخوانید ومنتها قبل از استفاده از این نرم افزار بادی حتما کدیک لایت اخرین ورژن ۷.۸ را بروی کامپرتر نصب کرده باشید

    اموزش این نرم افزار:
    http://www.up.iranblog.com/images/ezv5024mbe44y9a6car.zip

    دانلود خود برنامه قبل از نصب برنامه کدیک لایت ۷.۸ باید نصب بشه :
    http://www.uploadbaz.com/q9dyn21y8lcc

    دانلود کرکش:
    http://s2.picofile.com/file/7140265157/DJiNN_C_r_a_c_k.zip.html
    آموزش کامل نرم افزار WinAVI All In One Converter

    با استفاده از این برنامه براحتی و در کوتاهترین زمان ممکن فرمت مورد نظر را با حجم بسیار کم و با کیفیت بسیار عالی به فرمت دلخواه تبدیل کنید .و همچنین برای افزودن یا به عبارت بهتر حک کردن زیرنویس در متن فیلم بکار برده میشود این برنامه هم از فرمت SUB OR IDX و SRT و TEXT پشتیبانی میکند.

    ۱. ابتدا فرمتی را که میخواهید فایل شما به آن صورت تبدیل گردد را انتخاب کنید. ( مثلا من میخوام یک فایل MKV را به فرمت دایویکس یا AVI تبدیل کنم) ابتدا روی Common Video File کلیک کنید

    ۲. فرمت AVI را انتخاب کنید ( با دبل کلیک روی AVI File میتوانید فایل مورد نظر را انتخاب کنید)

    ۳. اگه در مرحله قبل دبل کلیک نکردید میتوانید از طریق Add File فایل مورد نظر را انتخاب کنید
    نوع Encoder رو مشخص کنید، حالت پیش فرض عبارت ZJMedia MPEG-4هستش ولی با توجه به اینکه بعضی از دستگاههای DVD Player این فرمت را ساپورت نمیکند. در صورت تمایل میتونید Mpeg-4 Microsoft Variant version 3 را انتخاب نمایید

    بقیه اش دانلود کنی اقای سید احسان محمدی

    پی ئی اف است
    آموزش کامل برنامه همراه با توضیحات مربوط به هر بخش در فایل PDF

    http://www.up.iranblog.com/images/ez…e44y9a6car.zip

    یا

    https://rapidshare.com/files/4602706…_Converter.zip

    یا

    http://uploadfa.com/g8klppiipdjt

  32. مجید می‌گه:

    سلام
    این نرم افزار یکی از بهترین نرم افزار های مبدل است کافیه یکبار اقای سید احسان محمدی ازش استفاده کنی شیفته اش می شوی کافیه برنامه کدیک لایت اخرین ورزنش را دالنود کنی ونصب کنی تمامی کدک های ان را تیک زده وفعال کنی وبعد این نرم افزار را نصب کن وتیک بزن قسمت اپشنش را ویک روی ریست کن تا نرم افزار کنترل کنه بعد با این نرم افزار یک فرمت را تبدیل کن ببین کیفیتش را چقدر بالاست کافیه اموزشش را بخوانی برای نصبش است فایل کرک را در حل نصب برنامه کپی وپست می کنی

    اموزشش از لینک زیر دانلود کن وبخوان ضرر نداره اقای سید احسان محمدی ضمنا توی پخش کننده ها اسپلاش پرو اچ دی واقعا یک چیز دیکریست فیلم را با لاترین کیفیت ممکن نمایش می دهد

    http://www.up.iranblog.com/images/ez…e44y9a6car.zip

  33. حمید می‌گه:

    با سلام من وقتی داخل سایت های پخش فیلم می شم فیلم ر و نشون نمی ده و می گه فلش پلیر نصب کن من آخرین ور/زن فلش رو نصب کردم ولی بازم پخش نمی کنه چه کار باید کنم؟

  34. سعید می‌گه:

    سلام . من یه تلویزیون LCD سونی ۳۲ اینچ مدل ۳۲cx520 مال سال ۲۰۱۱ دارم و سوال من اینه که وقتی یه فیلم رو توی کول دیسک میریزم و وصل میکنم به تلویزیون اصلا پخش نمیکنه. رفتم از خود نمایندگی سونی سوال کردم گفتند فقط mp4 رو ساپورت میکنه. همینطور که میدونین mp4 کیفیت زیاد جالبی نداره. سوال من اینه که کدوم Rate از mp4 کیفیت بهتری داره تا من فیلمهامو برای پخش از کول دیسک در تلویزیون به اون فرمت تبدیلش کنم. پیشاپیش از پاسخگویی شما سپاسگذارم.

درج یک نظر